خوزستانی ها از جمله مردمانی هستند که نسبت به تکثر مطبوعات محلی شان از آن ها استقبال سردی کرده اند. آنها بدون توجه به مشکلات عدیده مطبوعات که حتی بقایشان را تهدید می کند به حق خواهان کیفیت مطلوب از سوی آنها هستند.

یکی از عمده مشکلات امروز مطبوعات محلی عدم شناخت صحیح از مخاطابانشان بوده  و بالا بودن هزینه تحقیقات میدانی است به همین منظور در مقاله زیر با جمع آوری نتیجه تحقیقات مختلف و تجربه سال ها روزنامه نگاری در خوزستان   سعی شد به مسایلی پرداخته شود که در مطبوعات امروزاستان  کمتر ورد توجه قرار گرفته است.

۱ سريع ترين راه جلب خواننده يا مخاطب روزنامه، ساده نويسي و آسان سازي دسترسي به اطلاعات است. اين تحقيقات برخلاف تصور نشان مي دهد سادگي به هيچ وجه به طرح صفحه و يا جاي اخبار و مقالات ربطي ندارد. فاكتورهايي مانند رنگ، گرافيك و مسائلي از اين قبيل نيز تاثير مستقيم در ساده شدن مطالب ندارند. در عوض آمار و تحقيقات نشان مي دهند كه خوانندگان به اطلاعاتي نظير شماره تلفن ها، تاريخ ها، زمان اجراي برنامه ها [سمينارها و...] آدرس ها و سايت هاي اينترنتي توجه نشان مي دهند.

۲ توجه به سادگي شامل مواردي چون: داشتن مطالب يا مقاله هاي مربوط به بهداشت، مسائل خانواده، غذا، مد، سفر، مكان هاي سياحتي، داستان، گزارش ويژه (با نثر داستاني) هم مي شود. ممكن است گفته شود كه اين گونه مطالب از جديت رسانه مي كاهد و باعث سبكي، كم مايگي، افت اُبهت و اقتدار رسانه مي شود. اما واقعيت اين است كه مي توان پرمايه و قوي اما در عين حال ساده نوشت، به علاوه اين موضوع هم مهم است كه بخشي از مخاطبان، جوان و بعضي هم داراي اطلاعات عمومي ضعيفي هستند و در صورت دشوار بودن، از خير خواندن مطالب مي گذرند.

۳ بسياري از يافته هاي موسسات تحقيقي بديهي به نظر مي رسند. شايد نياز به صرف ميليون ها تومان  نباشد تا به اين نتيجه برسيم كه يك روزنامه يا يك رسانه بايد به مسائلي بپردازد كه مورد علاقه مردم است.

 اما به هر حال نتايج تحقيقات نشان مي دهد هر چقدر مطالبي كه در روزنامه به نگارش در مي آيد (يا در رسانه ها منتشر مي شود) بتواند به سئوالات و ابهامات خوانندگان پاسخ بگويد و آخرين اخبار و اطلاعات مورد نياز مخاطب را فراهم آورد، امكان افزايش تعداد خوانندگان را بيشتر فراهم خواهد كرد.

 آمارها، رابطه مستقيم ميان «رضايت از محتوا» و «افزايش تعداد خوانندگان» را به وضوح نشان مي دهند. براي كسب رضايت خواننده از محتوا، مستقيم ترين راه ممكن، پرداختن به موضوعات مورد علاقه خواننده است. انتخاب سوژه مناسب و جمع آوري دقيق ترين و مربوط ترين اطلاعات و پرداختن به داستان هاي حاشيه اي و رويدادهاي ابهام آميز آن از مهم ترين وظايف نويسنده است.

۴ معمولاً اخبار محلي خوانندگان بيشتري را به ارمغان مي آورد تا اخبار ملي. اخبار مردم عادي به مراتب توجه مردم را بيشتر جلب مي كند تا اخبار سفرها و ماموريت هاي رئيس جمهور يا مقامات بلندپايه.معمولاً اخبار در مورد سبك زندگي، مسائل پزشكي و بهداشتي، تناسب اندام و مد، باغداري و باغباني، پرورش گل و گياه، نگهداري گل هاي تزئيني و آپارتماني، سفر و اطلاعات جهانگردي و مسافرت به مراتب خواننده بيشتري دارد تا مطالب جدي و علمي صرف.اصولاً مردم از داستان بيشتر استقبال مي كنند تا مطالب خشك و جدي.آمار و ارقام نشان مي دهد كه مردم نسبت به بلاياي طبيعي و تصادفات كنجكاو هستند. اما بسياري از مخاطبان طاقت تصاوير و عكس هاي دلخراش را ندارند. خوانندگان ترجيح مي دهند اخبار و اطلاعات در مورد فيلم هاي سينمايي، برنامه هاي تلويزيوني و اخبار آب و هوا تا حد ممكن خلاصه باشد و خواننده با يك نگاه به مهم ترين اطلاعاتي كه لازم دارد دست پيدا كند.بسياري از خوانندگان مشتاق اظهارنظر يا توصيه هاي مالي، اقتصادي و تجاري اند و به همين دليل به اخبار يا مقالاتي كه راه ها را از چاه ها مشخص مي كنند، علاقه بيشتري نشان مي دهند.در عوض خوانندگان مقالات و مطالب علمي، فني و زيست محيطي به مطالب طولاني تر علاقه دارند. در زمينه حوادث، مردم به داستان ها يا مطالب خارجي كمتر علاقه دارند و مطالب مربوط به جرم و جنايت، هر چه محلي تر و داخلي تر باشد توجه بيشتري را به خود جلب مي كند.در مورد اخبار يا مطالب ورزشي، مخاطبان توجه بيشتري به اظهارنظرها و مطالب حاشيه اي از خود نشان مي دهند.

۵ براساس آمار، اكثر روزنامه ها، مقالات و داستان هاي خود را، ۶۹ درصد به شكل هرم وارونه، ۱۸ درصد به صورت گزارش ويژه و ۱۲ درصد به فرم اظهارنظر تنظيم مي كنند در حالي كه تحقيقات نشان مي دهد تنظيم اخبار و مقالات به روش گزارش ويژه (feature-style)- و به نظرم سافت نیوزکه به فیچر نزدیک تر است-  در جلب مخاطب و خواننده موثرتر است. هر چه نثر اين مقالات روايي تر باشد، رضايت خواننده را بيشتر جلب مي كند. استفاده از نثر روايي اختصاص به حوزه خاصي ندارد و نبايد انتظار داشت كه نثر زيبا و روان، فقط در حوزه ادبيات و هنر يك رسانه يا نشريه به چشم بخورد. در حوزه هاي سياسي، ورزشي، علمي و حتي دستور پخت غذا نيز پرداختن به تكنيك هاي نويسندگي و فنون بديع باعث افزايش خوانندگان نشريات مي شود. نويسندگان خوب، مي توانند بدون فدا كردن جنبه هاي پراهميت حوزه خود، در عين ساده نويسي، به زيبايي نگارش هم توجه كنند.(تجربه این نوع نگارس را در گزارشهای خبری روزنامه شرق دیدیم ، یادتان هست!)

۶  شايد مردم از آگهي هاي بازرگاني خوششان نيايد اما نمي توان انكار كرد كه يك آگهي بازرگاني شكيل و جذاب توجه خواننده را به خود جلب خواهد كرد. ممكن است براي شما هم شگفت انگيز باشد اما تحقيقات نشان مي دهند كه براي خوانندگان، بخش نيازمندي ها از سرمقاله مهم تر است. معمولاً زنان، جوانان و خوانندگان مطالب سرگرم كننده، توجه بيشتر به آگهي هاي بازرگاني نشان مي دهند.( یکی از دلایل موفقیت همسایه ها همین نیازمندیهای آن بود)

۶ اما از آگهي  بازرگاني و سرمقاله مهم تر، خدمات خوب و مناسب است. روزنامه يا نشريه بايد به موقع به دست مشتري برسد، بسيار شكيل و زيبا باشد، چاپ آن نامرغوب نباشد و كيفيت كاغذ و و رنگ آن بالا و قيمت آن پايين و دسترسي به آن آسان باشد. حتما نمی خواهد از کاغذ تحریر سفید استفاده کنید یادتان باشد گزینه های بهتر از کاغذ سفید هم داریم)

در زمينه خدمات به مشتري نه تنها نشريات بلكه همه سازمان ها بايد حد «كفايت يا كافي بودن» خود را بالاتر برده و به حد «تعالي يا سرآمدي»  برسانند.

۸ توجه خاص به اقليت ها از اهميت خاصي برخورداراست. به عنوان مثال در ايالات متحده، آفريقايي هايي كه نسل هاست در آمريكا زندگي مي كنند تا اسپانيايي زبان ها و به طور كلي اقليت هاي هر شهر يا كشور بايد مورد توجه خاص رسانه ها قرار گيرند و به خواسته ها و نيازهاي آنان نيز، درخور و شايسته پرداخته شود. شايد تا پيش از اين روزنامه ها اول خواننده جذب مي كردند و با بالا رفتن تعداد مخاطب موفق به جلب آگهي مي شدند اما امروز وضع فرق كرده است؛ نشريه ها بايد وضعشان از لحاظ آگهي بازرگاني خوب شود تا بتوانند مخاطب بيشتري جذب كنند.

۹  جذب و جلب توجه جوانان نياز به نوآوري هاي افراطي دارد. دوسوم خوانندگان نشريات زير چهل سال هستند. كساني كه براي روزنامه ها مي نويسند بايد بدانند كه مطالبشان بايد در حدي باشد كه نوجوانان هويت خود را در آن بيابند. آمارهاي موسسه نشان مي دهند از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ بر تعداد خوانندگان حرفه اي افزوده شده و از تعداد خوانندگاني كه به مطالب سبك تر علاقه دارند كم شده است. اين نكته به اين معني است كه روند كنوني براي حفظ خوانندگان حرفه اي مطلوب است اما براي جذب خوانندگان جوان تر و تبديل آنان به خوانندگان حرفه اي نياز به فعاليت بيشتر و شناسايي سوژه ها و موضوعات مورد علاقه آنهاست.اين روزها نوجوانان با اين مشكل مواجه هستند كه چگونه از پس حجم بسيار زياد اطلاعات برآيند و اكثر آنها اعتقاد دارند مطالبي كه در روزنامه ها كار مي شوند تكراري هستند و بر توانايي ها و اطلاعات آنها چيزي نمي افزايند.محققان روي چهار نكته تاكيد دارند: تازه كردن و به روز درآوردن مكرراخبار برجسته؛ پرداختن به مباحثات جنجالي و عمق بخشيدن به آن مباحث؛ غني سازي و پرداختن به پيشينه و سابقه هر موضوع «و آموزش بي دردسر»؛ راهنمايي و اشاره به منابع متعارف در ساير رسانه ها.

ما در خوزستان سال هاست تجربه ای در زمینه صفحه جوانان و مطالبی بدیع نداشته ایم اگر به سراغ کیوسک ها بروید و امار فروش نشریاتی مثل 40 چراغ و همشهری جوان را در آورید متوجه می شوید که می توان ازاین نوع صفحات هم در کار استفاده کرد.

۱۰ نشريات و روزنامه ها بايد هوشمندتر عمل كنند، در زمينه هاي مختلف آموزش ببينند و پول بيشتري صرف كنند. نتايج تحقيقات نشان مي دهد كه براي حفظ خوانندگان وفادار و جذب خوانندگان بالقوه نشريات چاره اي جز پيشرفت و بهبود عملكرد ندارند. می دانم وضع آگهی ها خراب  شده اما یادمان باشد که تعداد مخاطبان بیشتر بخش خصوصی جای دولتی را می گیرد اگر در این راه هایی که گفتم خرج کنید باور کنید سرمایه گذاری کرده اید نه هزینه !

مخاطبان محترم با نخریدن مطبوعات و بی تفاوت بودنتان کاری درست نمی شود شما هم عضوی از این جامعه اید و رسانه ها متعلق به کل جامعه اند ...

 خیلی مطلب طولانی شد؟